Vivan Mell
“Er werd thuis weinig gesproken en vooral niet over seksualiteit. Ik kon mij daardoor niet ontwikkelen. Als dat wel was gebeurd, was ik waarschijnlijk nooit getrouwd.”
Martine Mell en Marieke Hendriks over Vivan
‘‘Vivan is een hippe man, fit, actief, geëngageerd en onderhoudend. Hij heeft veel interesses en levenslust. Hij biedt altijd een luisterend oor en is altijd in voor avontuur. Vivan is op latere leeftijd uit de kast gekomen en heeft zijn seksuele geaardheid volledig geaccepteerd.’’
Mijn ouders
Het huwelijk van mijn ouders was niet oké. Mijn moeder wilde geen kinderen meer, maar voorbehoedsmiddelen waren er niet in de oorlog, dus kwamen mijn zus en ik er toch. Ik heb nog indringende beelden uit mijn jeugd; dat mijn moeder zich opsloot in de slaapkamer tijdens een ruzie met mijn vader, en dat ik op de deur bonkte. Ik wilde bij haar zijn. Of dat ik als kleuter met mijn moeder en zus op de vlucht ben voor mijn vader. Naar de vriend van mijn moeder, alleen wisten we toen natuurlijk niet dat zij een relatie hadden.
Ik ben bang geweest dat ik op mijn vader zou gaan lijken. Ik ontdekte dat ik net als hij een bepaalde mate van agressie in mij had, opgekropte woede. Mijn huwelijk liep daardoor stuk. De geschiedenis van mijn ouders herhaalde zich: mijn vrouw ging er met een ander vandoor. Met spijt kijk ik terug op een ruzie over mijn oudste dochter waarbij ik haar moeder een klap in het gezicht heb gegeven. Kort daarna ben ik vertrokken.
Mijn dochters heb ik een tijd niet gezien. Dat deed pijn en het doet mij nog steeds veel. Ik dacht: als ik een goede vader wil worden, dan moet ik mezelf weer op de been krijgen. Gelukkig kwamen we weer in contact, al is dat bewust voorzichtig weer opgebouwd. Onze band is met de jaren verbeterd. Mijn dochters, onder aanvoering van de oudste, hebben mij nooit losgelaten.
Oerschreeuwtherapie
Zowel op werk als in mijn gezinsleven was ik vastgelopen. Gesprekken met een psychiater losten onvoldoende op. Toen mijn tweede vrouw Emmy mij oerschreeuwtherapie aanraadde is mijn gevoelsleven opengebroken. Dat had ik verstopt onder een dikke laag beton. Door Emmy begon dit te kraken. Ik weet nog dat ze over de therapie zei: “Weet waar je aan begint, je komt veel meer tegen dan je denkt.” Ik besloot het aan te gaan, medicijnen om mijn gevoelens te onderdrukken wilde ik niet. Ik moest eerst een test doen, zodat de therapeuten konden beoordelen of ik het aankon. De therapie heeft 8,5 jaar geduurd, waarvan een jaar full time.
Dankzij die therapiesessies kwam ik tot de ontdekking dat het thema seksualiteit voor mij beladen was. In eerdere relaties was ik angstig voor een black-out tijdens seksuele handelingen. Toen ik eenmaal omging met mannen leerde ik mijzelf te uiten. Dit komt voort uit mijn jeugd. Er werd thuis weinig gesproken en vooral niet over seksualiteit. Ik kon mij daardoor niet ontwikkelen. Als dat wel was gebeurd was ik waarschijnlijk nooit getrouwd. Als slimme puber heb ik mijn gevoelens weggedrukt en deed ik zoals van mij werd verwacht: een ‘hetero’ huisje, boompje, beestje.
Onrustige tijd
Als jong kind zag ik bij andere gezinnen dat het anders kon dan bij ons thuis. Toen ik vijf was zijn mijn ouders gescheiden. Mijn zus en ik werden met de speeltuinvereniging twee weken op vakantie gestuurd. Bij thuiskomst miste ik mijn moeder. Niet zij, maar mijn tante stond ons op te wachten. Zij verklaarde mijn moeder dood. Ik huilde, maar werd door haar afgeremd in mijn verdriet. Dit belangrijke moment heeft nog lang gezorgd voor een gevoelsmatige blokkade.
In de loop der jaren kwam ik er in gesprekken met familieleden achter dat het verhaal over mijn moeder niet klopte. Omdat mijn vader niet voor ons kon zorgen, zijn mijn zus en ik twee jaar bij verschillende familieleden en kennissen ondergebracht. Daarna waren wij een jaar alleen met onze vader thuis. Een hysterische tante kwam ons twee keer per week terroriseren. Dat klinkt heftig, en dat was het ook. Het was een onrustige en onveilige tijd.
Karel, een goede jeugdvriend en ik, zijn min of meer de koppelaars geweest tussen mijn vader en zijn moeder. Ik zie mijn vader als een gespleten man. Ik heb daarom meerdere keren het contact met hem verbroken. Hoe kon hij lid zijn van sociale en antimilitaristische bewegingen, terwijl ik hem alleen kende als een agressieve man? Mijn vader had losse handjes. In die tijd werd zulk gedrag van mannen genegeerd, ook door mijn stiefmoeder. Op een dag had mijn vader mijn stiefmoeder dusdanig mishandeld dat ze aangifte deed.
Toekomst
Als samengesteld gezin woonden we met veel mensen in een klein huis. Ik kon daar niet leren, dus deed ik op school het hoognodige. Door de zwerftocht van ruim twee jaar had ik ontwikkelingsachterstand opgelopen. De 1e klas van de lagere school had ik eigenlijk moeten doubleren.
Je toekomst werd destijds bepaald door de leraar. Volgens de hoofdonderwijzer moest ik banketbakker worden. Ik wilde dat niet vanwege het vroege opstaan. Ik wilde liever etaleur worden. De etalages van de Bijenkorf vond ik mooi. Ik heb drie jaar middelbare school gedaan, de ULO. Daarna heb ik twee jaar gewerkt bij een groot handelsbedrijf dat op Azië was gericht. Later heb ik me verder bijgeschoold. Ik heb een mooie loopbaan bij de gemeente Amsterdam gehad, waarvoor ik jarenlang in de Staatsliedenbuurt in Amsterdam heb gewerkt in de roerige krakerstijd.
Veilige haven
Ik heb mijn hele leven gesport. Toen ik 10 was, ben ik gaan korfballen. Vanaf mijn vijftiende zat ik in een van de beste teams. Ik werd toen gevraagd als trainer van een jeugdploeg van leeftijdgenoten. Toen ik 22 was ben ik tot bestuurslid gekozen. Bij de korfbalvereniging vond ik mijn veilige haven en kon ik van thuis ontsnappen.
Tot voor kort heb ik hardgelopen. Vanwege mijn knieën lukt dat niet meer, maar het beperkt mij gelukkig niet in het dagelijks leven. Ik loop nu in een stevig tempo mijn vaste routes door Amsterdam.
De buurt waar ik woon is beschaafd en veilig; we zijn een besloten gemeenschap. Als oudere homoseksuele man zou ik dit thuis niet zomaar willen verlaten. Ik vind het belangrijk dat mensen met een open blik naar elkaar kijken. Vaak zien mensen een ander niet als gelijk aan zichzelf of zijn ze bang voor de ander. Soms ben ik die ander. Echte liefde is onbaatzuchtig. Dat is zien en gezien worden zonder oordeel. Liefde is bovendien communicatie. Als er geen liefde is, is er ook geen ruimte om te communiceren.
WIJS! Foto’s Ilvy Njiokiktjien
Dit interview met Vivan Mell maakt deel uit van de fototentoonstelling WIJS! Fotografie Ilvy Njiokiktjien. Bijbels Museum laat in WIJS! ouderen zelf aan het woord en draagt, met de foto’s van Ilvy Njiokiktjien, bij aan een positief en veelzijdig beeld van oud zijn en oud worden.
